नेपाली क्रान्तिको वर्तमान सर्न्दर्भः राष्ट्रियता र संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र
खिमलाल देवकोटा
१. पृष्ठभूमिः
राष्ट्रियता अंग्रेजी शब्द ल्ब्त्क्ष्इल्ब्ीक्ष्त्थ् को नेपाली अनुवाद हो । यसको अर्थ जातीयता पनि हुन्छ । त्यसकारण राष्ट्रियता र जातीयता दुवैका अर्थमा यो शब्दलाई लिनर्ुपर्छ । त्यसैले यस टिप्पणीमा जातीयता जनाउने अंग्रेजी शब्द ल्ब्त्क्ष्इल्क्ष्त्थ् को अर्थमा राष्ट्रियता र बाह्य हस्तक्षेपमा सिधै जोडिएको विषयमा जनाउने अर्थमा बाह्य राष्ट्रियता भनी अध्ययनको सहजताका निम्ति प्रयोग गरिएको छ ।
राष्ट्रियताको प्रश्न अन्तर्रर्ााट्रय कम्युनिष्ट आन्दोलनभित्रको गंभीर विवादको प्रश्न हो । त्यहाँपनि दर्ुइ अति विद्यमान छन् । एउटा अति, वर्ग संर्घष्ाको प्रश्नलाई ओझेलमा पारेर पृथक ढंगले राष्ट्रियताको प्रश्नमात्रै उठाउने, अर्को अति भनेको त्यसको ठीक विपरित राष्ट्रियताको प्रश्नलाई विल्कुल इन्कार गर्दै यो केवल बर्ुर्जुवा आडम्बरका रूपमामात्रै बुझ्ने खतरा हो । यी दुवै अतिहरू यान्त्रिक र जडताका परिणाम हुन्भन्दै लेनिनले १९१३/१४ मा यस विवादलाई अन्त गर्दै भन्नुभयो “बर्ुर्जुवाहरूले अग्रपंक्तिमा बर्ुर्जुवा छलछाम वा फेशनसरह राष्ट्रिय मागका रूपमा अघि र्सार्छन्, तर र्सवहारा वर्गले राष्ट्रियताको प्रश्नलाई वर्गसंर्घष्ाको सहयोगीका रूपमा उठाउने गर्छन् ।” (more…)
