विचार
विचार र भावनाको सम्बन्धबारे

- प्रचण्ड, अध्यक्ष, नेकपा(माओवादी)

महिलाहरूको अधिकार, समानता र स्वाभिमानका निम्ति त्याग, तपस्या र बलिदानको एउटा लामो प्रक्रियाबाट नेपाली समाज गुजि्रंदै आएको छ । जनयुद्धको एकदसकको अवधिमा मुख्यतः उत्पीडित वर्ग, लिङ्ग, जाति र क्षेत्रलाई सम्बोधन गर्दै माओवादी पार्टी अघि बढिरहेको छ । संविधानसभासम्म आइपुग्दा कही न कही त्यो त्याग र बलिदानको परिणामको संश्लेषण भएको छ । त्यहाँ विचार र भावनाको गहिरो सम्बन्ध छ । अहिलेको हाम्रो पिंढी र आउने पिंढीसम्म पनि राजनीतिक चेतनाको दृष्टिकोणले अधिकारका निम्ति लड्ने जागरण नेपालमा पैदा भएको छ । यो जागरण संसारभरि उदाहरण बन्न पुगेको छ ।

तपाईंहरूले विषयलाई एकदम ठीक समयमा उठाउनुभएको छ । अहिले नयाँ सरकार बन्दैछ । संविधानसभाको निर्वाचनपछि हामी गणतन्त्रमा आइपुगेका छौं । गणतन्त्रमा आउनु भनेको खाली साइनबोर्ड बदल्ने कुरा मात्र नभई हाम्रो जीवनमा परिवर्तन आउने कुरा हो । हाम्रा गाउँघरमा झुपडीहरूमा र दैनिक जीवनमा परिवर्तन आएन भने त्यो गणतन्त्र साइनबोर्डमा मात्र सीमित हुन्छ । राजनीतिक नेतृत्व तहमा एउटा विडम्बना अझै बाँकी छ, त्यो भनेको परिवर्तनको बाहक शक्तिको हातमा नेतृत्व आइनपुग्नु । त्यो हुनु भनेको सरकारको नेतृत्वमा मात्र नभई गाउँ, समाजमा पनि पुरानै विचार, संस्कार, मूल्य, मान्यता राख्ने मान्छेहरूको हातमा सत्ता कायम रहनु हो ।

केही आर्मीले बलात्कार गरेको या पुरुषहरूले बच्चाहरूमाथि गरेको विकृत्तिको पराकाष्ठा र हत्याका घटनाहरू पुरानो विचार र मान्यता हाम्रो समाजमा हावी छ भन्ने कुराका प्रमाणहरू हुन् । यसले हाम्रो समाजमा अझै पनि सामन्तवादी अत्याचार सिद्धिएको छैन भन्ने कुरालाई नै पुष्टि गर्छ । तपाईंहरू गाउँघरमा न्याय पाइन्छ कि भनेर प्रहरी, अड्डाअदालतलगायत जहाँ जानुहुन्छ, त्यहाँ उसको व्यवहारमा पुरानै संस्कार भएको पाउनुहुन्छ । उसको दिमागमा नयाँ गणतान्त्रिक चेतना र संस्कारको विकास भएको पाउन सक्नुहुन्न । जसरी पुरानै सामन्ती चेतना र आँखाले महिलालाई दोस्रो दर्जाको नागरिकका रूपमा सोच्ने गर्छन्, त्यही दृष्टिले उसले महिलालाई हेर्ने गर्छ । त्यस्तो नेतृत्वलाई बदल्न सङ्घर्ष अनिवार्य हुन्छ । सङ्घर्षले मात्र त्यस्तो नेतृत्वलाई बदल्न सकिन्छ ।

तपाईंहरूले यो आन्दोलनद्वारा महिलामाथि हुने सबैखाले हिंसाविरुद्ध र मानवअधिकार तथा समानताका निम्ति विस्तारै देशव्यापी जागरण ल्याउन कोसिस गर्नुभएको छ । यो आन्दोलन देशको अहिलेको संवेदनशील र सङ्क्रमणकालीन राजनीतिक परिस्थितिमा अलिकति दीर्घकालीन महत्त्व राख्ने खालको छ । यसले देशको परिवर्तनमा ठूलो भूमिका खेल्नसक्छ ।

मेरो नेतृत्वमा नयाँ सरकार बन्ने र त्यसको प्रधानमन्त्री म हुने भन्ने पनि छ । तर मलाई प्रधानमन्त्री हुन नदिनकै निम्ति पुराना मान्छेहरू र पुरानो सोचले घेराबन्दी गरिराख्या छन् । नयाँ सरकार बनाउने विषयमा अरू पार्टीहरूसँग पनि हाम्रो घनिभूत छलफल चलिराखेको छ ।

सबै उत्पीडित जाति, जनजातिहरूको पूरै विजय नहुँदासम्म पुराना मान्छेहरू, पुराना सोचहरू, पुराना संस्कारहरू, पुराना मूल्य र मान्यता भएकाहरूले नयाँ मान्यतालाई स्वीकार्ने कुरा धेरै गाह्रो रहेछ । मेलै दसवर्षको जनयुद्धमा धेरै बलात्कार भएका महिला दिदीबहिनी, आमाहरूका भावना र मर्महरू सुनेको छु । अहिले कयौं बलात्कृत महिलाहरू, सहिदपरिवार र धेरै खालका पीडा, त्याग, तपस्याका कीर्तिमान बनाएका महिलाहरू संविधानसभामा आइपुग्नुभएको छ । नेकपा (माओवादी) को नेतृत्वमा, मेरै नेतृत्वमा सरकार बन्यो भने तपाईंहरूले अहिले उठाउनुभएको महिला हिंसाविरुद्ध एउटा उच्चस्तरीय आयोग तुरुन्त बनाइने छ र महिलामाथि हिंसा गर्नेहरूका विरुद्ध कडा कारबाही गर्ने गरी नियम तथा ऐनहरूमा पनि संशोधन गरिनेछ ।

हामी सरकारमा दुई, तीन, छ महिना जतिसुकै बस्न परोस्, यसखालका अधिकारहरूलाई स्थापित गर्न सकिएन भने र हाम्रो सरकार पनि पुरानै पञ्चायतकाल र विगतको बहुदलकालकै जस्तो बन्यो भने त्यो सरकार हुनु र नहुनुको केही पनि औचित्य रहने छैन । जनताको बीच घरझुपडीमा राजनीति गर्ने कुरा र सिंहदरबारभित्र र बालुवाटारमा राजनीति गर्ने कुरा फरक चिज रहेछ ।

नेकपा(माओवादी)को नेतृत्वमा सरकार बन्यो भने लक्ष्मी बोहोराको हत्या प्रकरणसँग सम्बन्धित तथा समग्र महिलामाथि हुने हिंसाका विरुद्ध सरकारका तर्फबाट तत्काल कदम चालिने छ । मान्छेको दिमागभित्र सामन्तवादी संस्कार र पितृसत्तावाद नै छ । हामीले सङ्घीय गणतन्त्र नेपालमा महिलाहरूका निम्ति विशेषाधिकार (महिलालाई पुरानो सामन्ती समाजले अत्यन्त बढी भेदभाव, अपमान, उत्पीडन र अत्याचार गरेकोले नयाँ राज्यले दिने क्षतिपूर्ति), परिवर्तन, गणतन्त्र र नयाँ समाजको कुरा गरिरहेका छौं ।

यहाँ डा. रेणु राजभण्डारीदेखि एउटा मुक्त कमैया र तपाईंहरूले मधेस, पहाड, पूर्व र पश्चिम मिलाएर कुरा जसरी राख्नुभयो, यसले पनि सङ्घीयताको संकेत गरेको छ । तपाईंहरूले एउटा आन्दोलनको कार्यक्रम भनेर पढेर सुनाउनुभयो, यो कार्यक्रम अगाडि बढाउनुपर्ने स्थितिको अन्त्य गर्न कमसेकम राज्यको तर्फबाट तुरुन्त पहल लिइयोस् भनेर म सरकारका प्रतिनिधिहरूसँग कुरा गर्नेछु । त्यसपछि तपाईंहरूलाई यो सरकार, यो राज्य नाङ्गो छ भन्नुपर्ने कार्यक्रमसम्म पुग्न नपरोस् भन्नेतिर मेरो जोड हुनेछ ।

माओवादीको नेतृत्वमा सरकार बन्यो भने पहिला सम्बोधन गर्ने क्रममा उत्पीडित जाति, क्षेत्र, लिङ्ग र वर्गलाई नै मैले प्राथमिकतामा राखेको छु । जनयुद्धदेखि शान्तिप्रक्रियासम्म आइपुग्दा खेरी कहीँकतै पनि उत्पीडित वर्ग, क्षेत्र, जाति र लिङ्गको कुरालाई छुटयाइएको छैन । नयाँ सरकारले यी चारवटा समस्याहरूलाई ठीक ढङ्गले सम्बोधन गर्नुपर्छ भनेर मैले प्राथमिकताक्रम बनाएको छु ।

यो देश साँच्चै परिवर्तनतिर जाने हो वा होइन भन्ने कुराको ठूलो ऐतिहासिक फैसला हुँदैछ । परिवर्तनतिर जाने तपाईं हाम्रो अपेक्षा भनेको हिजोको सामन्ती समाज र संस्कारको अन्त्य हुनु हो । समानता, स्वतन्त्रता र स्वाभिमानको एउटा नयाँ युगको सुरुआत पनि हो । तर फेरि पनि देशभित्र र देश बाहिर त्यस्ता मान्छेहरू छन्, जो पटक्कै परिवर्तन चाहँदैनन् । तर अहिले तपाईं हामी बलियो भएका छौं । तपाईं हाम्रा आवाज देशैभरि घन्किन थालेका छन् । तपाईं हामीले जितिसकेका भने छैनौं । कसले जित्छौं भन्ने कुराको ब्याटल अझै पनि चलिराखेकै छ ।

(महिला हिंसा अन्त्यको माग गर्दै माइतीघर मण्डलामा रिले अनसनमा बसेका महिलाहरूलाई बुधबार अध्यक्ष प्रचण्डले गर्नुभएको सम्बोधनको सम्पादित अंश)